İnsan Hakları Derneği Eş Genel Başkanı Cihan Aydın, yeni inşa edilen ve yapımı süren “kuyu tipi” hapishanelerin mahpusları fiziksel ve psikolojik olarak yalnızlaştırdığını belirterek, bu mimarinin tecrit koşullarını ağırlaştırdığını söyledi. Aydın, Adalet Bakanlığı başta olmak üzere yetkililere yeni hapishanelerin inşasından vazgeçilmesi ve mevcut hapishanelerin insan onuruna uygun şekilde yeniden düzenlenmesi çağrısında bulundu.
İnsan Hakları Derneği (İHD) Eş Genel Başkanı Cihan Aydın, yeni inşa edilen ve inşaatı devam eden “kuyu tipi” hapishanelerin mahpusları ağır bir yalnızlığa ve tecride sürüklediğini belirterek, bu mimarinin psikolojik travmalara ve intiharlara yol açtığı yönünde derneğe çok sayıda başvuru geldiğini söyledi. Aydın, Adalet Bakanlığı başta olmak üzere yetkililere yeni hapishanelerin bu anlayışla inşa edilmesinden vazgeçilmesi çağrısında bulundu.
Gazete Perperik’e konuşan Aydın, “kuyu tipi” olarak nitelendirilen hapishanelerin mimarisinin, geçmişte yoğun tartışmalara ve tepkilere neden olan F tipi hapishanelerdeki tecrit anlayışını daha da ağırlaştırdığını ifade etti.
Aydın, F tipi hapishanelerin ilk inşa edildiği dönemde mahpusların, ailelerin ve sivil toplum örgütlerinin yoğun tepkisiyle karşılaşıldığını hatırlatarak, bu hapishanelerin mahpusların birbirleriyle bir araya gelmelerini ve sosyalleşmelerini kısıtlayan bir mimariye sahip olduğunu söyledi.
“F tipi hapishanelerdeki tecrit anlayışını daha da ağırlaştırıyor”
“Kuyu tipi” hapishanelerin mahpusların sosyal ilişkilerini ve günlük yaşamlarını daha fazla sınırlandıran bir mimariyle inşa edildiğini belirten Aydın, bu yapıların mahpusları hem fiziksel hem de psikolojik açıdan yalnızlaştırdığını savundu.
Aydın, “Şimdi bu kuyu tipi hapishaneler, F tipi hapishanelerdeki tecrit anlayışını da aşan, daha ağır bir mimari yöntemle inşa edilmiş durumda” dedi.
İHD’ye bu hapishanelerde bulunan mahpuslardan çok sayıda başvuru geldiğini aktaran Aydın, başvuruların önemli bölümünün hapishane mimarisinin yarattığı psikolojik etkilerle ilgili olduğunu belirtti.
İHD Hapishane Komisyonu’nun, “kuyu tipi” hapishanelerde yaşanan intihar vakalarına ilişkin kapsamlı bir çalışma yürüteceğini belirten Aydın, “Kuyu tipi hapishanelerde yatan ve intihar eden, yaşamına son veren kaç mahpus olduğu konusunda yakın süre içerisinde Hapishane Komisyonumuz raporunu açıklayacak” dedi.
“Mahpusları ölüme sevk eden bir mimari”
Hapishanelerin mevcut mimarisinin yalnızca infaz amacı taşımadığını savunan Aydın, bu yapıların mahpusların yaşam hakkı ve ruhsal bütünlüğü açısından ciddi riskler barındırdığını söyledi.
Aydın, “Bu hapishanelerin mimarisi bir ceza infazından ziyade aslında mahpusları ölüme ve intihara sevk eden bir mimariyle inşa edilmiş durumda” diye konuştu.
İHD, meslek örgütleriyle ortak çalışma yapacak
Aydın, çeşitli sivil toplum örgütleri ve meslek odalarıyla birlikte “kuyu tipi” hapishanelerin mahpusların psikolojisi üzerindeki etkilerinin araştırılması için çalışma yapacaklarını açıkladı.
Özellikle tabip odalarının bu süreçte önemli bir rol üstlenebileceğini belirten Aydın, hapishane mimarisinin yarattığı travmaların tespit edilmesi ve kamuoyunda duyarlılık oluşturulması gerektiğini söyledi.
“Kuyu tipi” hapishanelerin yaygınlaşmasının daha fazla mahpusun benzer sorunlarla karşı karşıya kalmasına neden olabileceği uyarısında bulunan Aydın, mevcut anlayışın devam etmesi halinde hapishanelerde yaşanan sorunların daha geniş bir mahpus kitlesini etkileyeceğini söyledi.
Aydın son olarak Adalet Bakanlığı başta olmak üzere tüm kamu yetkililerine çağrıda bulunarak, yeni “kuyu tipi” hapishanelerin inşasından vazgeçilmesini istedi.
Mevcut hapishanelerin ise insan onuruna uygun ve ceza infaz adaletinin gereklerine göre yeniden düzenlenmesi gerektiğini belirten Aydın, “Yeni hapishanelerin inşasından vazgeçilmeli, mevcut olanlar da insan onuruna yakışır bir şekilde, yani ceza infaz adaletine uygun bir şekilde yeniden dizayn edilmeli” çağrısında bulundu.
Beritan Avcı/Gazete Perperik
